على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1089
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
ج . جريرة و از اعلام است . جريرة ( jarirat ) ا . ع . گناه يق جر عليه جريرة اى جنى عليه جناية . ج : جرير و جرائر . و فعلته من جريرتك : كردم آن را از بهر تو . جريره ( jarire ) ا خ . پ . دختر پيران ويسه كه زن سياوش و مادر فرود باشد . جريرية ( jarireyyat ) ا خ . ع . گروهى از زيديه منسوب به سليمان بن جرير كه يكى از رؤساى ايشان بود . جريسة ( jarisat ) ا . ع . گوسپندى كه شب بدزدى رفته باشد . جريش ( jaric ) ص . ع . نيم كوفته . جريش ( jaric ) ا . ع . مرد دلير رسا و نمك خوش ناكرده و از اعلام است . جريش ( jorayc ) ا خ . ع . نام بتى در جاهليت . جرئض ( joraez ) ا . ع . ستبر بزرگ شكم . و شير بيشه . جريض ( jariz ) ا . ع . غمزده . ج : جرضى ( jarz ) . و اندوه گلو گير المثل حال الجريض دون القريض دربارهء كسى گويند كه او را در امرى مانع پيش آيد و الاصل ان جوشن الكلابى مرض حزناحين منعه ابوه من الشعر فرق له و قد اشرف على الهلاك فقال انطق بما احببت فقال الجوشن المثل . جريعة ( joray'at ) ا . ع . مصغر جرعة و اين كلمه را در مثل آرند و گويند افلت فلان جريعة الذقن او بجريعة الذقن او بجريعات الذقن يعنى بقيهء جان او بدهانش رسيد و سپس نجات يافت دربارهء كسى گويند كه قريب به هلاكت باشد و بعد از آن نجات يابد . جريف ( jarif ) ا . ع . درختهاى خشك . و نوعى از انجير و افانيهء خشك . جريم ( jarim ) ا و ص . ع . گناهگار . و فراهم آورندهء چيزى . و خرما و يا انگور بريده و خرماى خشك و يا هستهء خرما . و بزرگ تن كلانسال جريمانه ( jarim ne ) ا . پ . تاوان و جريمه و مجازات نقدى . جريمة ( jarimat ) ا . ع . واحد جريم يعنى يك خرماى خشك و يك هستهء خرما . و گناه . ج : جرائم . و فرزند پسين . و فلان جريمة اهله اى كاسبهم . وزن بزرگ تن كلانسال . ج : جرام . جريمه ( jarime ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تاوان و مجازات نقدى كه از شخص در ازاى جرم و گناه او گيرند . جرين ( jarin ) ا . ع . آرد و مانند آن . و خرمنگاه و جاى خشك كردن خرما . ج : جرن ( joron ) . جريئة ( jarey'at ) ا . ع . كمينگاه صياد . ج : جرايا . جريئة ( jerrey'at ) ا . ع . حوصله و چينهدان مرغ . جز ( jaz ) ا . پ . جزيرهء كنار دريا و ميان دريا . و ا خ . نام كشورى كه ما بين فرات و دجله واقع شده و بتازى الجزيره و مردم فرنگ مزوپوتامى گويند . جز ( jez ) ا . پ . دنبهء برشته كه به روى آش آرد ريزند . جز ( joz ) پ . كلمهء استثنا بمعنى مگر و غير . جز ( joz ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مخفف جزء و بمعنى آن . جز ( jazz ) ا . ع . پارهاى از شب و معرب گز كه قريهايست نزديك اصفهان . جز ( jazz ) م . ع . جز الشعر جزا و جزة : فريز كرد آن موى را . و جز الحشيش و غيره : بريد گياه را و كند . و جز النخل : بوقت درو رسيد خرما بن . و نيز جز و جز از : درودن گندم و خرما و مانند آن . جزء ( jaz ' ) م . ع . جزاه جزء ( از باب فتح ) : بخش كرد آن را و پاره پاره نمود . و جز الشعر : ساقط كرد تمام يك جزء از آن شعر را . و جزا بالشيئ : بسنده كرد به آن چيز . و جزء بالشيئ : بسنده كرد به آن چيز . و جزء الشيى : محكم بست آن چيز را . جزء ( jaz ' ) ا خ . ع . نام مردى . جزء ( jaz ' ) و ( joz ' ) ا . ع . بخش و پاره . ج : اجزاء . جزء ( joz ' ) ا خ . ع . نام موضعى و ريگستانى و قوله تعالى و جعلوا له من عباده جزء اى اناثا . جزء ( joz ' ) م . ع . جزئت الابل بالرطب عن الماء جزء ( از باب فتح ) : قناعت كردند شتران از آب بگياه تر و كذلك جزئت الابل ( از باب سمع ) . جزء ( joz ' ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بخش و واچدا و واچشا و حصه و بهره و قسمت و ذره و ريزه و يك قسمت از چند قسمت . و يك قسمت از سى قسمت قرآن مجيد . و يك دسته كاغذ . و ضد كل . و جزء جزء خواندن كتاب : به ترتيب از اول تا آخر كتاب خواندن . و جزء لا يتجزى : ذرهء تقسيم ناپذير . و جزء و كل و يا كل و جزء : همگى و تماما و سراسر . جزا ( jaz ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پاداش و سزا و داشاد و شيان و مكافات خواه در خير باشد و يا شر . و روز جزا : روز قيامت . جزاء ( jaz ' ) ا . ع . پاداش . جزاء ( jaz ' ) م . ع . جزاه به جزاء ( از باب ضرب ) : پاداش داد او را به آن .